Economie
De Nederlandse melkveehouderij neemt vanouds een belangrijke plaats in. De helft van alle landbouwgrond in Nederland bestaat uit weiland. Er is al vele jaren sprake van een ontwikkeling naar grotere bedrijven en een stijging van de melkproductie per koe. Deze ontwikkeling is noodzakelijk voor melkveehouders om rendabel te kunnen ondernemen.
Zuivel in cijfers:
|
Melkveehouderij |
1990 |
2000 |
2007 |
|
Bedrijven |
33.023 |
27.000 |
21.000 |
|
Melkkoeien |
1,9 miljoen |
1,5 miljoen |
1,4 miljoen |
|
Melkproductie/koe |
6000 kg |
7200 kg |
8200 kg |
|
Melkproductie |
11,1 miljard kg |
10,6 miljard kg |
11,5 miljard kg |
Twee grote (coöperatieve) zuivelondernemingen (FrieslandDairy Foods en Campina) domineren de markt. Samen verwerken zij tweederde van de melk. In totaal zijn er (eind 2007) 15 ondernemingen met 49 fabrieken. Deze ondernemingen zetten een groot deel van hun productie af in het buitenland. De Nederlandse zuivelexport (waarde 4,3 miljard euro in 2007) levert een belangrijke bijdrage aan het overschot op de betalingsbalans. De ondernemingen zijn ook eigenaar van fabrieken in het buitenland; Campina heeft belangen in onder meer België en Duitsland, Friesland Foods onder andere in Zuid-Oost Azië en Oost-Europa.
Ongeveer 85 procent van de Nederlandse melk wordt verwerkt door coöperaties. Bij de zuivelcöoperaties zijn de melkveehouders mede-eigenaar van de onderneming en zij beslissen mee over het beleid.
Marktstrategie
De toenemende concurrentie in de Europese Unie en op de wereldmarkt leidde tot een marktstrategie met enerzijds producten met hoge toegevoegde waarde en anderzijds het produceren tegen zo laag mogelijke kosten. Ook de afbouw van Europese subsidies heeft aan deze ontwikkeling bijgedragen. Dit betekende ook een wijziging in het productiepakket. Er wordt tegenwoordig minder boter, melkpoeder en gecondenseerde melk geproduceerd. De hoeveelheid kaas nam daarentegen aanzienlijk toe. In 2007 is ruim 50 procent van alle Nederlandse melk tot kaas verwerkt.
Innovatie
De laatste jaren kwamen de meeste productinnovaties in supermarkten uit de zuivelsector. De zuivelindustrie ontwikkelde onder meer producten met lagere vet- en suikergehaltes, producten met extra gezonde ingrediënten en verwen- en gemaksproducten. Belangrijk was de ontwikkeling van melksuikers en melkeiwitten als grondstoffen en halffabrikaten voor andere voedingsmiddelen of medicijnen.
Zuivelproductie/export 2007
|
|
Productie |
Export |
Export |
|
Melk |
1.409 |
443 |
0,3 |
|
Kaas |
738 |
563 |
2,1 |
|
Boter |
129 |
113 |
0,5 |
|
Gecondenseerde melk |
331 |
274 |
0,3 |
|
Melkpoeder |
152 |
181 |
0,6 |
|
Weipoeder/lactose |
290 |
286 |
0,5 |
Bron: CBS, Productschap Zuivel